Doğru Yönetilmesi Gereken Bir Güç

Bazı etken maddeler/ilaçlar vardır ki, onları her kalp hastasına iyi gelen bir “mucize” gibi sunmak bilimsel yaklaşımın yerini alan tehlikeli bir basitleştirmedir.

Günümüzde sık gözlenen bazı kardiyak hastalıkların yönetiminde meslektaşlarımızın öncelikli başvurduğu etken maddelerden biri de pimobendandır. Bir inodilatör olan bu etken maddenin pozitif inotrop etkisinin mantığını, yani kalbin kasılma gücünü artırırken kardiyak fizyoloji üzerindeki etkilerini anlamaksızın bu ilaca sarılmak doğru değildir.

Unutulmamalıdır ki; her hastada artan kontraktilite aynı sonucu doğurmaz. Bazı olgularda fayda sağlarken, bazı olgularda mevcut patofizyolojiyi ağırlaştırabilir.

Bu nedenle pimobendanı durumu ne olursa olsun her hastada kullanılabilecek sihirli bir araç olarak görmek yanlıştır. Bazı hastalarda hayat kurtaran bir etkenken, bazı hastalarda ise dikkatle yönetilmesi gereken güçlü bir ilaçtır. Motoru arızalı bir otomobilde hedefe erken ulaşmak için düşüncesizce gaza yüklenmek nasıl çözüm değilse, kalbin kasılma gücünü artırmak da her zaman doğru yaklaşım olmayacaktır.

Evet, pimobendan köpeklerde belirli kardiyak olgularda yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırabilen değerli bir ilaçtır. Ancak kedilerde kullanımının, bir profesyonel önerisi ve belirli şartlar harici, ruhsat dışı (off-label) olması ve etkinliği ve güvenilirliğinin her hasta grubunda aynı düzeyde kanıtlanmamış olması nedeniyle uygun olmayabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle bu ilacın kullanımı noktasında hasta seçimi büyük önem taşır. Kedilerde ve köpeklerde bu ilacı her kalp hastalığında işe yarayacak bir “mucize” olarak görmek, haritasını bilmediğiniz bir labirentte gözleri kapalı yürümeye benzer.

Endike olmayan kardiyak hastalarda, hele ki doğru olmayan dozlarda, bu vb. ilaçların, “belki mucize yaratır” sığ düşüncesiyle kullanımı, pimi çekilmiş bir bombayı elde taşımakla eş değerdir. Sonuçları bazen öngörülenden çok daha ağır olabilir.

Gerçek hekimlik doğru ve kesin tanı koymayı, bir ilacın yalnızca potansiyel faydalarını değil, etki mekanizmasını, olası yan etkilerini ve kullanılmaması gereken durumları da bilmeyi gerektirir. Bir ilacı değerli yapan şey ise onun her hastada işe yaraması değil, doğru hastada doğru zamanda kullanıldığında fayda sağlamasıdır. Tedavi başarısı; çoğu zaman ilacın kendisinden değil, hekimin bilgisi ve hasta seçme becerisinden kaynaklanır.

Bilgi eksikliği, ezbere tedavi ve “mucize ilaç” anlayışının bedelini, hiçbir suçu olmayan, konuşamayan dostlarımızın ödememesi dileğiyle…

Prof. Dr. Turan Civelek