Kedi ve Köpeklerde Obezite

Obezite Nedir?

Obezite vücutta sağlığı bozacak düzeyde aşırı yağ doku birikimidir. Temelinde alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması yatar ve sistemik dengeleri bozan metabolik bir tablodur.

Hastalık mıdır?

Kesinlikle evet. Obezite kedi ve köpekler için yalnızca estetik bir kilo fazlalığı sorunu değil; kronik, ilerleyici ve vücutta sürekli hafif şiddette yangıya (inflamasyon) sebep olan başlı başına tıbbi bir hastalıktır.

Nasıl Tanınır?

Teşhis tartı ölçümünün yanı sıra temel olarak "Vücut Kondisyon Skoru” adı verilen görsel ve fiziksel muayene yöntemiyle konur. Özetle; ideal kilodaki bir hayvanın kaburgalarına dokunulduğunda kemikler hafifçe hissedilmeli ancak dışarıdan bakıldığında sayılmamalıdır.

Köpeklerde: Üstten bakıldığında belirgin bir bel kıvrımı (kum saati görünümü), yandan bakıldığında ise karın bölgesinde göğüs kafesinden geriye doğru yukarı çekilme görülmelidir. Bu kıvrımların kaybolması ve sırt bölgesinde yağ birikimi obezite işaretidir.

Kedilerde: Bel kıvrımının düzleşmesi ve özellikle karın altında aşırı yağ yastıklarının sarkması obezite için tipiktir. Anatomik olarak normal kabul edilen "primordial kese" (karın altındaki gevşek deri) ile patolojik yağ birikimi birbirine karıştırılmamalıdır.

Nelere Yol Açar?

Obezite hastanın yaşam süresini kısaltır ve yaşam kalitesini dramatik şekilde düşürür. Kalp-damar hastalıkları (kardiyovasküler sistem üzerine yükün artmasına, mevcut kalp hastalıklarının klinik belirtilerinin ağırlaşmasına ve egzersiz intoleransına katkıda bulunabilir), solunum güçlüğü, üriner sistem problemleri (özellikle kedilerde alt üriner sistem hastalıklarının yönetimini güçleştirebilir ve idrar yolu sağlığını dolaylı olarak olumsuz etkileyebilir) ve anestezi risklerinde artış her iki tür için de ortaktır. Ancak türler arası belirgin metabolik farklılıklar da vardır:

Köpeklerde: Aşırı kilonun yarattığı mekanik stres nedeniyle ortopedik sorunlar (çapraz bağ kopmaları, osteoartrit/kireçlenme) ve pankreatit (pankreas iltihabı) riski çok daha belirgindir.

Kedilerde: Obezite kedi diyabetinin (tip 2 benzeri diabetes mellitus gelişimi için en önemli modifiye edilebilir risk faktörlerinden biridir) en büyük tetikleyicisidir.

Nasıl Önlenir?

Önlem yaşam tarzı yönetimine dayanır. Hastanın yaşına, kısırlaştırılma durumuna ve metabolik ihtiyaçlarına uygun kaloride profesyonel mamalar seçilmeli (veteriner hekim önerisi ile), porsiyonlar gramajla ölçülerek verilmelidir. Masadan besleme, ev tipi yemekler, ek gıda ve kontrolsüz ödül maması kullanımı kaldırılmalı, günlük düzenli fiziksel aktivite sağlanmalıdır.

Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi mutlaka bu alanda uzman bir veteriner hekim gözetiminde, gerektiğinde özel formüle edilmiş reçeteli/terapötik kilo kontrol diyetleri ve kademeli kalori kısıtlaması ile yapılır. Kilo kaybı süreci türlerin metabolik özelliklerine göre farklı yönetilmelidir:

Köpeklerde: Güvenli bir hızda kalori kısıtlaması yapılırken, eklemlere aşırı yük bindirmeyen kontrollü yürüyüşler veya yüzme gibi egzersiz programları tedaviye entegre edilir.

Kedilerde: Kilo verdirme süreci çok yavaş, milimetrik ve son derece hassas yönetilmelidir. Obez bir kedi strese girip aniden yemek yemeyi kestiğinde (veya agresif diyetlerle aç bırakıldığında) ölümcül olabilen Hepatik Lipidoz (akut karaciğer yağlanması) hızla gelişebilir. Kediler asla uzun süre aç bırakılarak zayıflatılmaz.

Prof. Dr. Turan Civelek